En negriña as abertas.

1. Veño algo canso e agora quero descansar tombado nese sofá.
2. Agarda, que logo chega o home e el vaite pór ao tanto dos problemas (as dúas posibilidades) que apareceron.
3. Onde estabas onte cando botaron pola televisión as cancións máis populares deste inverno?
4. O teu vello xa non rexe ben; non é raro, ¡con tantas doenzas (as dúas posibilidades) como leva no corpo!
5. Hoxe veu cedo e atopou as portas do centro abertas.
6. Non poñas cara de ferreiro que non cho fixemos á teima, foi sen querer.
7. Colle os papeis que tes na mesa da esquerda (as dúas posibilidades) e lévaos para o despacho do director-xefe.
8. Para vela ben hai que acender unha vela e tela acesa todo o tempo (as dúas posibilidades); ti tela só uns segundos e non ves nada.
9. Creo que me colleu o sol (as dúas posibilidades) esta tarde, foi por non me meter debaixo do paraugas.
10. As ciencias modernas teñen abertos novos (as dúas posibilidades) camiños de experimentación grazas ao teu invento.

1. Quen vén hoxe?

/k/:consoante, oclusiva, velar, xorda
/ɛ/: vogal, anterior, media aberta
/n/: consoante, nasal, alveolar (velar)

/b/: consoante, oclusiva, bilabial, sonora
/ɛ/: vogal,anterior, media aberta
/n/:consoante, nasal, alveolar (velar)

/o/: vogal, posterior, media pechada
/∫/: consoante, fricativa, palatal, xorda
/e/: vogal, anterior, media

2. Mañá chove seguro

/m/:consoante, nasal, bilabial, sonora
/a/: vogal, central, aberta
[ɲ]:consoante, nasal, palatal, sonora
/a/: vogal, central, aberta

/t∫/: consoante, africada, palatal, xorda
/ɔ/: vogal, posterior, media aberta
/b/:consoante, oclusiva, bilabial, sonora
/e/: vogal, anterior, media

/s/: consoante, fricativa, alveolar, xorda
/e/: vogal, anterior, media
/g/: consoante, oclusiva, velar, sonora
/u/: vogal, posterior, pechada
/ɾ/: consoante, golpeada, alveolar
/o/: vogal, posterior, media

3. Unha guerra feroz

/u/: vogal, posterior, pechada
/ŋ/: consoante, nasal, velar, sonora
/a/: vogal, central, aberta

/g/: consoante, oclusiva, velar, sonora
/ɛ/: vogal, anterior, media aberta
/r/: consoante, vibrante, alveolar
/a/: vogal, central, aberta

/f/: consoante, fricativa, labiodental, xorda
/e/: vogal, anterior, media
/ɾ/: consoante, golpeada, alveolar
/ɔ/: vogal, posterior, media aberta, tónica
/θ/: consoante, fricativa, interdental, xorda

4.- Definición de fonemas

1. Quen vén hoxe?
2. Mañá chove seguro
3. Unha guerra feroz

 5 Indicar se a vogal tónica e/o é aberta ou fechada (semiaberta ou semifechada)

1. Veño algo canso e agora quero descansar tombado nese sofá.
2. Agarda, que logo chega o home e el vaite pór ao tanto dos problemas que apareceron.
3. Onde estabas onte cando botaron pola televisión as cancións máis populares deste inverno?
4. O teu vello xa non rexe ben; non é raro, ¡con tantas doenzas como leva no corpo.
5. Hoxe veu cedo e atopou as portas do centro abertas.
6. Non poñas cara de ferreiro que non cho fixemos á teima, foi sen querer.
7. Colle os papeis que tes na mesa da esquerda e lévaos para o despacho do director-xefe.
8. Para vela ben hai que acender unha vela e tela acesa todo o tempo; ti tela só uns segundos e non ves nada.
9. Creo que me colleu o sol esta tarde, foi por non me meter debaixo do paraugas.
10. As ciencias modernas teñen abertos novos camiños de experimentación grazas ao teu invento.

cristiá vaca campioa lambona muller galiña tsarina xudía leoa francesa madrasta aldeá temperá deusa papisa comadre señora raíña papona cadela actriz nugallá liviá

nora cidadá pega femia a intérprete fisterrá baronesa cabra femia pardal femia parenta a mártir castelá alemá a contratista duquesa embaixadora irmá marrá crúa vilá alta baixa porcallana

tecelá ovella abadesa nena poetisa ladroa, ladra sacerdotisa avoa princesa consulesa atea muller autora dama saltón femia freira patroa vizcondesa langrana sogra emperatriz egua/besta insá

curmá pastora sapo femia alcaldesa a estudante europea heroína madriña sultá louzá española toleirona rea solteirona compostelá capitá rapaza mentirana mestra folgazana nai monxa pailana

 Indicar o feminino de

tecelán carneiro abade neno poeta ladrón sacerdote avó príncipe cónsul ateo home autor cabaleiro saltón frade patrón vizconde langrán sogro emperador cabalo insán

curmán pastor sapo alcalde estudante europeo heroe padriño sultán louzán español toleirón reo solteirón compostelán capitán rapaz mentirán mestre folgazán pai monxe pailán

cristián boi campión lambón marido galo tsar xudeu león francés padrasto aldeán temperán deus papa compadre señor rei papón can actor nugallán livián

xenro cidadán pega intérprete fisterrán barón castrón macho pardal parente mártir castelán alemán contratista duque embaixador irmán marrán cru vilán alto baixo porcallán

• Pon en galego. Exercicios de xénero.

• No es una labor difícil, pero lleva mucho tiempo.
• Mucho me gustan los colores que tiene esa pintura.
• Me acosté a la sombra del árbol que hay delante de mi casa.
• Tiene la costumbre de hacer excursiones a la cumbre de aquel monte.
• Fui al comercio y compré la sal pero me olvidé de la leche.
• Aproveché el viaje para gozar del paisaje.
• Aprobé las ciencias pero suspendí el arte.
• Pintó de blanco el pie de los árboles con la cal que le sobró.
• Me hicieron un análisis porque tenía la sangre demasiado roja.
• Se aplastó la nariz al caer desde el puente.
• Le echó una sonrisa que le hizo ponerse de buen humor.
• El árbol que plantaron ayer era un ciruelo.

a arte o poema o costume o talismán o lume a orde a ra o dote a perdiz a fe o sorriso a marxe o cume a cor a pa o sinal a la a calor a viaxe o cofre a culler a análise a longametraxe a arma a palafita

o grilo o be a aguia a árbore o nariz a carne a noz a peaxe o azar o sal o colar o cárcere a ponte a dor o ubre o val a xénese o mel o corvo a orixe o puré o labor a sofraxe o cuspe o talle

o / a cal o café o ele a énfase a auga o couce o pixama o atlas o cinceiro o leite o zapato as pálpebras o garaxe o cabelo o humor o fel o legume o teitume a carraxe o diadema o teclado o riso a síndrome o masacre

1.- Poñerlles o artigo a cada unha destas palabras

arte poema costume talismán lume orde ra dote perdiz fe sorriso marxe cume cor pa sinal la calor viaxe cofre culler análise longametraxe arma palafita

grilo be aguia árbore nariz carne noz peaxe azar sal colar cárcere ponte dor ubre val xénese mel corvo orixe puré labor sofraxe cuspe talle

cal café ele énfase auga couce pixama atlas cinceiro leite zapato pálpebras garaxe cabelo humor fel legume teitume carraxe diadema teclado riso síndrome masacre

Á memoria do noso querido Jesús Nieto Baneira, Donje, Donjé.

Querido Donje,

Quen, sen ser estúpido, querería perder unha persoa coma ti ? Ninguén. Ninguén Donje porque

a túa existencia foi unha “bendición”para todos os que te tratamos. Es unha desas escasas persoas benditas nesta sociedade chea de ruído e furia. Un home enteiro, se nos permites dicilo,

discretísimo, humilde e afable. Nunca fuches pedante nin pretencioso, nin pesado, nin aburrido.

Tiñas unha alegría natural e mansa, próxima. Afrontabas a vida dun xeito un pouco pícaro e traveso, nalgunhas ocasións, sen moita seriedade porque ti, Donje, gozabas da vida e iso percibiámolo na proximidade do teu sorriso e iso aportábache un atractivo humano, se nos permites dicilo, encantador.

Non che gustarían estas palabras, estarías incómodo porque ti no es persoa de homenaxes nin adulacións, nin te crerías merecedor, nin as crerías, seguro. Pero estás obrigado a permitir que nós sexamos xenerosos contigo, só hoxe Donje. Despois disimularemos a nosa tristeza cando non volvamos a cruzarnos contigo na estrada ou non sexas ti o oficiante cálido e comedido que esperamos ver dándonos a bendición. Prometemos non emocionarnos demasiado para honrar a túa entrañable persoa, noso compañeiro querido por toda a comunidade educativa, Don Jesús Nieto Baneira. Donje. 

tema de pártoche as palabras en mil anacos

1.- Indicar os substantivos correspondentes aos seguintes adxectivos (

xordo	prudente	Longo
ingrato	alegre	enfermo
maduro	perverso	vivo
escuro	apto	ancho
moderno	baixo	mao
lento	elegante	manso
culto	negro	estreito
sobrio	antigo	barato
bo	bonito	fermoso
fácil	tímido	novo

pobre	bravo	brando
belo	cego	podre
porco	decente	ledo
caro	altivo	avaro
claro	fácil	falso
quente	fondo	sensato
coxo	intelixente	forte
modesto	solidario	rápido

2.- Sinalar os prefixos das seguintes palabras e indicar o seu valor  
Por exemplo, contrapeso: contra = oposición; someter: so = posición interiorferior

hipersensíbel	trifásico	anteproxecto
isotérmico	perdurar	diámetro
encéfalo	contrapunto	periscopio
cooperar	antonte	extraordinario
hipocentro	circumpolar	antítese
absorber	internacional	subcutáneo
ápodo	predestinar	decrecer
desenvolver	posposición	discordar
interlocutor	simetría	metamorfose
iletrado	epicentro	anticlerical
arritmia	oposición	retrovisor
transoceánico	hipótese	supermercado
anormal	introspección	sintonía
arquiduquesa	metafonía	expectorar
disentir	promotor	recuar
circunscribir	recaer	eutanasia
arcebispo	importar	epitelio
sustentar	transportar	epígrafe
hipercrítico	contraposición	desmerecer
propensión	retrógrado	sincronía
excéntrico	endogamia	diagnóstico
adxacente	compadecer	pericardio
admitir	intramuscular	superposición
sobrecarga	espremer	endoscopio
supranormal

Sinalar os sufixos das seguintes palabras e indicar o seu valor (resultado: clic sobre a palabra)
Por exemplo, carballeira: eira = lugar abundante en; fouciño: iño = diminutivo

solteirón	palleiro	cullerada
carreta	carnizaría	libresco
fogón	alfabetizar	laranxada
costeleta	nacionalismo	panadaría
partícula	pianista	coucear
papelón	ferreiro	bispado
crenza	mancadura	exemplificar
pedrada	película	abellón
neviscar	noitiña	tardanza
heroísmo	viñedo	infantaría
campestre	manteigoso	xenial
marmorizar	dentada	ramallo
ocorrencia	corpulento	aldeola
laranxeira	narigudo	papelucho
electricista	verbal	versículo
piñeiral	xeneralizar	célula
carboeiro	queimadura	vellote
moscón	niñada	areal
glóbulo	capacitar	fascismo
esquecedizo	mullerón	alveolar
tourear	arboredo	campaíña
barcaza	federalista	morredizo
corpúsculo	harmonizar	soneca
palleta	vozarrón	doente
insultante	escravizar	foguete
xentuza	riacho	casucha
guerrilla	poetastro	opúsculo
rascadura	algodoal	posibilitar
nuclear	pedúnculo	mulleriña
portón	medicastro	mosquito
montículo	pacificar	salón
pestanexar	rapazote	figueira